Rycerstwo
Historia powstania i rozwoju Rycerstwa Niepokalanej
Początki – studia i inspiracje
Powstanie Rycerstwa Niepokalanej wiąże się ściśle z rzymskimi studiami o. Maksymiliana M. Kolbego, na które został wysłany z Krakowa pod koniec października 1912 r. O wyjeździe do Rzymu zdecydowali jego przełożeni, wysyłając razem z nim jeszcze sześciu innych braci, którzy ukończyli Małe Seminarium we Lwowie, mieli za sobą rok nowicjatu i złożyli pierwsze śluby zakonne. W Rzymie Maksymilian podjął studia filozoficzne na Uniwersytecie Gregoriańskim oraz teologiczne w zakonnym kolegium franciszkańskim.
Zderzenie z masonerią
Pobyt w stolicy chrześcijaństwa wywarł na Ojcu Kolbe wielkie wrażenie. Nie było to jednak wrażenie jedynie pozytywne. Szczególnie bolesnym doświadczeniem dla młodego kleryka z Polski musiało być wystąpienie włoskiej masonerii w lutym 1917 r.
Dla wolnomularzy był to rok szczególny – od wystąpienia Marcina Lutra mijało właśnie 400 lat, od powstania masonerii 200 lat. Włoska loża, wykorzystując rocznicę spalenia na stosie Giordano Bruno, zorganizowała demonstracje na ulicach Wiecznego Miasta.
Ich uczestnicy nieśli w pochodzie sztandar, na którym Lucyfer deptał leżącego pod jego stopami Michała Archanioła. Na jednym z transparentów, zatkniętym naprzeciw Watykanu, widniał napis:
„Diabeł będzie rządził w Watykanie, a papież będzie mu służył za szwajcara”.
Św. Maksymilian, świeżo upieczony doktor filozofii, był wstrząśnięty tymi wydarzeniami. Zastanawiał się, jak mocnym musi czuć się przeciwnik, skoro z taką siłą występuje w stolicy chrześcijaństwa. Widząc jawnie podnoszącą się potęgę zła, rozważał, co powinien zrobić w tej sytuacji, bo to, że nie mógł pozostać obojętnym, wiedział doskonale.
Założenie Rycerstwa Niepokalanej
Kilka miesięcy później, 16 października 1917 r., wraz z sześcioma współbraćmi z międzynarodowego kolegium serafickiego, Maksymilian założył stowarzyszenie szerzenia wiary chrześcijańskiej, które nazwał Militia Immaculatae (MI) – Rycerstwo Niepokalanej.
Współzałożycielami MI byli: o. Józef Piotr Pal i br. Antoni Głowiński z prowincji rumuńskiej, br. Hieronim Biasi z prowincji padewskiej, br. Kwiryk Pignalberi z prowincji rzymskiej, br. Antoni Mansi i br. Henryk Granata, obaj z prowincji neapolitańskiej.
Na spotkaniu inauguracyjnym omówiono program MI zawarty w Dyplomiku, który pełnił rolę statutu, czy też programu podstawowego. Maksymilian jako główny pomysłodawca sformułował cel stowarzyszenia:
„Starać się o nawrócenie grzeszników, heretyków, schizmatyków, a najbardziej masonów, i o uświęcenie wszystkich pod opieką i za pośrednictwem NMP Niepokalanej”.
Działalność członków stowarzyszenia ograniczyła się na początku jedynie do prywatnej modlitwy oraz rozdawania cudownych medalików.
Pierwsze trudności i błogosławieństwo papieskie
Po początkowym sukcesie przyszedł jednak czas doświadczeń. Kierownik duchowy Ojca Maksymiliana, o. Aleksander Basile SJ, który początkowo zgodził się, aby bracia założyli stowarzyszenie, po jego powstaniu stał się bardziej ostrożny i zabronił założycielom przyjmowania do Rycerstwa nowych członków przez pierwszy rok.
Przełom nastąpił w marcu 1919 r., kiedy abp Dominik Jacquet uzyskał od papieża Benedykta XV błogosławieństwo dla nowego stowarzyszenia. Był to długo oczekiwany znak aprobaty ze strony Kościoła, bez zgody którego Maksymilian nie chciał niczego czynić.
Powrót do Polski i rozwój wspólnoty
W lipcu 1919 r., po obronie doktoratu z teologii, Ojciec Kolbe wrócił do Krakowa, gdzie przebywał z przerwami przez trzy lata. Z jego inicjatywy w październiku 1919 r. przy bazylice franciszkanów powstała pierwsza w Polsce wspólnota Rycerstwa Niepokalanej.
Jej członkami byli początkowo klerycy franciszkańscy, a pierwsze spotkania odbywały się w Sali Włoskiej krakowskiego konwentu. Wkrótce jednak Ojciec Kolbe uzyskał pozwolenie abp. Adama Stefana Sapiehy na szerzenie nowego stowarzyszenia wśród osób duchownych, zakonników oraz wiernych świeckich.
„Rycerz Niepokalanej” – narzędzie apostolstwa
Dla większego rozwoju nowo powstałego stowarzyszenia Ojciec Maksymilian postanowił wydawać czasopismo „Rycerz Niepokalanej”, które miało stanowić narzędzie propagowania i formacji Rycerstwa.
Z pozwoleniem przełożonych, przy zdumieniu współbraci i nie bez pomocy nieba, w styczniu 1922 r. ukazał się pierwszy numer „Rycerza” w nakładzie 5 000 egzemplarzy.
Wydarzenie to zbiegło się w czasie z nadaniem Rycerstwu Niepokalanej przez wikariusza Rzymu, kard. Basilio Pompillego, statusu związku pobożnego.
W październiku 1922 r., w związku z rozszerzeniem działalności wydawniczej, przełożeni przenieśli Ojca Maksymiliana do Grodna, gdzie mógł rozwijać wydawnictwo. Po kilku latach i to miejsce okazało się niewystarczające.
W 1927 r. przełożeni zgodzili się, aby o. Maksymilian założył pod Warszawą nowy klasztor dedykowany Matce Bożej – Niepokalanów. Miał on pełnić m.in. funkcję wydawnictwa i stać się centralą Rycerstwa Niepokalanej w Polsce.
Apostolstwo przez media
Przedstawiając sposoby działania apostolskiego Rycerstwa Niepokalanej, nie sposób pominąć tak istotnego aspektu, jak ewangelizacja przez media.
Wybór tego specyficznego sposobu głoszenia Ewangelii nie był przypadkowy – wpisywał się w główny nurt misjonarskich działań Ojca Kolbego, który chciał ratować dusze przed zgubnymi wpływami masonerii.
Studiując metody wolnomularzy, Maksymilian doszedł do wniosku, że jednym z największych zagrożeń dla Kościoła jest właśnie ich działalność. Za główny cel stawiali sobie „zniszczenie wszelkiej religii, a zwłaszcza katolickiej”, a środkiem do tego celu miało być „psucie obyczajów”.
Do realizacji swoich zamierzeń wykorzystywali media. W referacie z 1919 r. pt. „Akcja katolicka” o. Maksymilian cytował prominentnych działaczy masonerii, wykazując, jak wielką wagę przywiązywali oni do prasy:
„Miejcie sobie wszystko za nic, za nic pieniądze, za nic poważanie – prasa jest wszystkim. Mając prasę, będziemy mieli wszystko. Zapanujmy nad prasą, a wnet będziemy rządzić i kierować losami całej Europy”.
Działalność w Polsce i rozwój Niepokalanowa
Dla przeciwstawienia się tym działaniom św. Maksymilian założył w Rzymie stowarzyszenie Rycerstwa Niepokalanej, którego celem było ratowanie dusz. W doborze środków do osiągnięcia tego celu okazał się maksymalistą: „wszelkie środki (byle godziwe), na jakie pozwala stan, warunki i okoliczności”.
W 1919 r. Ojciec Kolbe wrócił do Polski, przenosząc na ojczysty grunt swoje idee. W Krakowie powołał pierwszą wspólnotę MI i rozpoczął wydawanie „Rycerza Niepokalanej”.
W 1922 r. ukazał się pierwszy numer w nakładzie 5 tys. egzemplarzy, a rok później – 7 tys. W 1927 r. przeniósł działalność do nowego klasztoru – Niepokalanowa, który w krótkim czasie stał się ośrodkiem apostolstwa przez prasę.
Oprócz „Rycerza Niepokalanej” (w 1938 r. osiągnął nakład 1 mln egzemplarzy), Niepokalanów wydawał też:
gazetę codzienną „Mały Dziennik” (134 tys. nakładu w dni powszednie i 235 tys. w niedzielę),
miesięcznik „Rycerzyk Niepokalanej” (40 tys.),
miesięcznik dla dzieci „Mały Rycerzyk Niepokalanej” (35 tys.),
kwartalnik po łacinie „Miles Immaculatae” (15 tys.),
„Informator Rycerstwa Niepokalanej” i „Biuletyn misyjny Mugenzai no Sono” (ok. 5 tys.).
Szacuje się, że prasa niepokalanowska mogła docierać do ok. 5 mln odbiorców.
Misje w Japonii i nowe wyzwania
Gdy klasztor Niepokalanowski zaczął spełniać marzenia Ojca Maksymiliana, sam założyciel uczynił zaskakujący krok.
W 1930 r. wyjechał na misje do Japonii, gdzie już po miesiącu wydał pierwszy numer „Rycerza” (Seibo no Kisi) w języku japońskim.
W dwa i pół roku od powstania polskiego Niepokalanowa w Nagasaki powstał klasztor i ośrodek Rycerstwa Mugenzai no Sono. W planach Ojciec Kolbe miał jeszcze misje w Indiach, Chinach i Korei.
Niepokalana chciała jednak inaczej – w 1936 r. musiał powrócić do Polski, aby ponownie objąć ster klasztoru. Wówczas zapragnął sięgnąć po jeszcze nowocześniejsze narzędzia ewangelizacji: radio, telewizję i kino, widząc w nich nowe wyzwania i środki do ratowania dusz.
